📌 Hashtag: #Thiền , #Bản ngã

Xem thêm:

• 5 Quy tắc Thiền định cực đơn giản cho người mới bắt đầu
• 6 Cách thiền cho người mới bắt đầu: Cách tìm điểm bắt đầu
• Những hiện tượng lạ khi ngồi thiền

Tại sao chúng ta lại lảng tránh thiền? Bản ngã muốn chúng ta biết gì về điều này?

Chúng ta đều đã quen với những lý do tại sao nên thực hành thiền. Và rõ ràng đều cảm nhận được hạnh phúc thoáng qua khi ngồi trên đệm thiền.

Và thiền giúp chúng ta trải nghiệm cuộc sống với một góc nhìn cởi mở và vui vẻ hơn.

Vậy thì tại sao ta lại tránh nó? Tại sao ta cứ viện cớ để trốn chạy chính thứ chữa lành cơ thể và dẫn đến phát triển mình?

Dưới đây là 6 sự phóng chiếu mà “cái tôi” cố gắng cản đường bạn đến với thiền định. Nhận thức là bước đầu tiên để cơ thể tự chữa lành. Hãy xem liệu bạn có thể vượt qua những câu chuyện, lý do và nỗi sợ hãi mà bản ngã tạo ra không nhé! 

1. “Tôi sẽ trở nên “mềm yếu” nếu tôi thiền định”

Bạn đã bao giờ cảm thấy rằng, bạn có thể trở nên quá “mềm yếu” nếu thực hành thiền định?

Một số người tin rằng họ có thể mất khả năng sáng tạo, đam mê hoặc khả năng làm việc nếu họ thiền.

Điều này không đúng sự thật!

Thiền giúp chúng ta làm mát những năng lượng dư thừa có thể dẫn đến lo lắng hoặc kiệt sức. Nó giúp chúng ta khai thác sinh lực tốt nhất để phục vụ cho tất cả các hoạt động. Bạn thậm chí còn trở nên kết nối hơn với trực giác, sở thích và cảm hứng của mình. Bên cạnh đó, bạn cũng tìm thấy can đảm để hành động ngay lập tức.

Thiền giúp chúng ta làm mát những năng lượng dư thừa có thể dẫn đến lo lắng hoặc kiệt sức

Bởi vậy, hãy để ý xem bản ngã có cản trở bạn theo cách này không? Hãy thử chiêm nghiệm lại xem, phải chăng bạn có thể đã học được cơ chế bảo vệ này tự khi nào rồi. Có phải, nhờ thiền định mà bạn trở nên tập trung hơn, can đảm và kiên định hơn? Hãy xem thiền định đã kích hoạt khả năng này như thế nào nhé?

2. “Tôi không có thời gian”

Đôi khi, 20 phút trở thành một điều quá xa xỉ đối với nhiều người trong chúng ta. Và bản ngã muốn chúng ta tin rằng ta sẽ làm việc hiệu quả hơn nếu bỏ qua thiền và tiếp tục “làm việc”.

Điều ngớ ngẩn rằng, nó khiến bạn tin vào nỗi sợ bị tụt hậu tự khắc sẽ thúc đẩy chúng ta hành động hướng tới thành công. Dù rằng, kể cả có như vậy, bạn vẫn có thể trì hoãn hành động.

Việc thực hành thiền lại khác. Thiền sẽ giúp ta kết nối với tất cả các khía cạnh của bản thân. Nhờ đó mà đưa chúng ta tới nhận thức sâu sắc hơn. Kể cả về cách chúng ta hoạt động hay cách chúng ta quản lý thời gian và năng lượng của mình.

Với nhận thức ấy, bạn sẽ học được cách làm việc theo nhu cầu của cơ thể và tâm trí.

Ví dụ, bạn nhận thức rõ hơn về những gì bạn cần làm để khỏe mạnh hơn, hạnh phúc hơn và phù hợp với hoàn cảnh hơn. Kết quả cuối cùng là bạn làm việc có hiệu quả và có thể dành ít giờ làm việc hơn.

Hãy nắm bắt “cái tôi” ngay khi suy nghĩ thực hành thiền định sẽ làm chậm lại một ngày của bạn chợt thoáng qua.

Và hãy chú ý về: Sự khác biệt về năng suất và quản lý thời gian vào những ngày bạn thiền so với những ngày không thiền.

Đối với cá nhân mình, mình cảm nhận trí não và cơ thể hoạt động tốt hơn khi mình thực hành thiền định. Nhờ đó mà hiệu suất làm việc cũng tăng lên.

3. “Tôi không muốn ngồi với đống suy nghĩ hỗn độn”

Thiền định đưa chúng ta trở nên ý thức về ý thức cũng như vô thức. Về cả những câu chuyện cũ, cảm xúc, kỷ niệm và cả những thứ chúng ta mường tượng ra. Thậm chí, chúng có thể nhắc lại những nỗi niềm mà ta chôn giấu và trốn tránh trước đây.

Ở cuộc sống thường ngày, chúng ta thường bị phân tâm bởi các công việc, mua sắm và mạng xã hội. Đó là lúc ta có thể đã trốn chạy khỏi thực tế của mình.

Vịn vào cớ này, bản ngã sẽ tạo ra những lý do bào chữa, để tránh ngồi với những cảm giác không thoải mái.

Hãy xem liệu bạn có thể ngồi thiền ngay cả khi bản ngã bùng lên những suy nghĩ phản kháng này hay không.

Đừng lo! Cũng giống như việc tập thể dục, kết quả của thiền định sẽ được nhìn thấy theo thời gian. Điều quan trọng là nó thể hiện một cách nhất quán, dù không hề dễ dàng chút nào.

4. “Bây giờ tôi là một kẻ thất bại. Thiền không thể giúp được gì tôi”

Có một điều mà bạn cần biết rằng, chúng ta luôn đánh giá rất nhanh những khoảnh khắc của mình là tốt hay xấu. Thậm chí đánh giá tùy thuộc vào cảm giác lúc đó.

Bởi vậy, việc có một tâm hồn cởi mở. Sẵn sàng tiếp nhận những ý tưởng, khả năng mới lạ có thể thay đổi hoàn toàn cuộc sống của chúng ta.

Khi bạn cảm thấy thiền không thể giúp được gì cho mình, đơn giản hãy thử nghiệm nó!

Mặc dù, thiền có thể không mang lại hiệu quả ngay lập tức và kỳ diệu cho hoàn cảnh của bạn lúc ấy. Nhưng chắc chắn, nó có thể giúp bạn khai thác sự bình yên và năng lượng tích cực mà bạn cần để thu hút những điều bạn mong muốn.

Giải phóng sự kìm kẹp của bản ngã trong suy nghĩ này, sẽ mở ra cho bạn cánh cửa để giúp đỡ chính mình. Hãy nhớ rằng, không có gì là không thể! 

5. “Tôi không thể giỏi thiền”

Mục tiêu duy nhất trong thiền định là thực hành và thực hành. Vì vậy, bạn không bao giờ có thể thất bại.

Không bao giờ có thiền tốt hay thiền xấu. Mà chỉ đơn giản là những trải nghiệm trong thiền. Ngay cả khi những suy nghĩ chạy đua, cảm giác lo lắng và trầm cảm cuộn trào trong lúc thiền, tất cả đều ổn cả!

Chính nhờ việc thực hành nhìn nhận những suy nghĩ, cảm xúc và trải nghiệm, mà tổng thể việc thực hành thiền của bạn trở nên trung lập.

Đơn giản, hãy giải phóng suy nghĩ này và thực hành chánh niệm.

6. “Ngồi thiền thật nhàm chán”

Nếu bạn sở hữu một chiếc điện thoại thông minh, sử dụng mạng xã hội hoặc giao tiếp qua email, hệ thống thần kinh của bạn có thể được kích thích mạnh nhất. Cơ thể và tâm trí bạn sẽ liên tục trong tình trạng căng thẳng để phản ứng lại những gì bạn thấy.

Bạn có thể nghe thấy bản ngã nói rằng “Tại sao tôi không muốn làm gì trong 20 phút? Tôi muốn tập thể dục, ra ngoài hoặc xem một chương trình truyền hình… ”.

Bản ngã muốn ta nghĩ theo cách này. Bởi dường như, chúng ta được lập trình để luôn cảm thấy hứng thú và kết nối với các nguồn bên ngoài.

Trong thiền định, hãy xem liệu bạn có thể nhận biết được cảm giác thèm muốn được kích thích của bản ngã hay không. Tại sao nó lại tìm kiếm sự kích thích? Điều gì xảy ra nếu bạn không cung cấp cho bản ngã sự phấn khích?

Kết luận: Giải phóng khỏi sự kìm kẹp của bản ngã để thực hành thiền định

6 Sự phóng chiếu của bản ngã trên đây có thể cản trở chúng ta ngay từ khi bắt đầu thiền định, hoặc ngăn cản chúng ta thực hành dù đã bắt đầu.

Chìa khóa nằm ở việc nắm bắt lấy khoảnh khắc mà “cái tôi” bùng lên phản kháng. Từ đó, chúng ta có thể chiêm nghiệm sự thật và giải phóng những ảo tưởng. Nhớ rằng, ta có đủ tỉnh táo để lựa chọn những gì cần thiết cho sự liên kết cao nhất với bản thân này. Chúc các bạn thành công!

Cầu chúc bình an và hạnh phúc sẽ đến với bạn và tất cả mọi người!

Thân ái,

Mình là Jenny từ Wikihanhphuc.com

Ủng hộ mình tại Channel: Wiki Hạnh Phúc . Rất vui khi có duyên được trò chuyện cùng bạn!

Xem thêm:

>> [Question] Những lợi ích tinh thần của thiền là gì?

>> Phương pháp Thiền quét cơ thể là gì? Có tác dụng như thế nào?

>> Bồ đoàn là gì?

>> Toạ cụ là gì?

Xem thêm:

>> Bản ngã là gì?

>> Bản ngã muốn bạn tin gì về Thiền?

Bản ngã đã gắn liền với chúng ta

Nói như vậy bởi, bản ngã luôn đi kèm với “lãnh thổ” của con người. Những thứ gắn với từ “của tôi”.

Nó là bản sắc cá nhân của mỗi chúng ta. Được xây dựng từ tất cả các dấu ấn, tính cách, vai trò và khả năng của chúng ta.

* Mình đã tổng hợp nội dung thành video. Nếu không tiện đọc bài dài, bạn có thể nghe video dưới đây nhé! 

Làm thế nào để nhìn thấy bản ngã để biết nó là gì? (Nguồn: Wiki Hạnh Phúc)

Nó được tạo thành từ những câu chuyện cá nhân. Từ những nỗi sợ hãi, mong muốn, cảm xúc, suy nghĩ và đặc điểm hình thành nên tính cách bên ngoài.

Mặc dù, tính cách này là một nhu cầu xã hội và tâm lý. Chúng phát triển suốt từ thời thơ ấu đến khi trưởng thành. Nhưng hầu hết chúng ta hoàn toàn bị đồng nhất với hình ảnh này. Và coi đó là chính bản thân mình.

Vì vậy, ta vô tình quên mất, hoặc thậm chí là không biết đến việc:

“Bên trong chúng ta ẩn chứa tầng tâm thức cao hơn.”

Bản chất bên trong của chúng ta không phải “bản ngã”

Trên con đường đi tìm bản ngã, trước tiên bạn cần tiệm cận với ý niệm rằng:

Tại sâu thẳm bên trong, tất cả chúng ta đều là những biểu hiện đẹp đẽ và độc đáo của Thần. Nội tâm của chúng ta vẫn không bị ảnh hưởng bởi sự khác biệt và vô thường của cuộc sống.

Vấn đề là chúng ta đã bị thuyết phục rằng toàn bộ con người của chúng ta chỉ là “phần hiển hiện” bên ngoài này. Và tất cả những thứ bạn tưởng rằng đó là bạn, thì đó lại không phải là bạn.

Thực tế, những thứ thể hiện ra ngoài này chỉ là phương tiện của Bản ngã. Chúng điều khiển chiếc xe không người lái này. Và có thể trở nên phá hoại, mất kiểm soát theo vô số cách. Khiến bạn đau khổ, mệt mỏi.

Bản ngã chỉ là cái vỏ, còn bạn thực chất lại là cái nhân bên trong.

Chế ngự Bản ngã

Chế ngự Bản ngã là những gì thường được nhắc đến trong Kinh điển Yoga. Hướng dẫn chúng ta lấy lại quyền kiểm soát bằng cách nuôi dưỡng thêm lòng tin vào Ý thức bên trong.

(* Ở một số bài viết khác, mình có gọi Ý thức bên trong này là Con người tâm linh. Tuy nhiên, mình muốn dùng từ này trong bài viết để hướng tới câu hỏi “ai là người thực sự kiểm soát cuộc đời bạn?”)

Đi tìm bản ngã để chế ngự chúng được hiểu là ý định đưa phương tiện (bản ngã vật chất) trở lại phục vụ người điều khiển (ý thức bên trong).

Đi tìm bản ngã để chế ngự chúng

Khi và chỉ khi đó, ta mới có thể hiểu rõ ràng về ý nghĩa và mục đích của đời sống này.

Chỉ khi chúng ta kết nối trọn vẹn lại với ý thức của mình, thì niềm khao khát tình yêu và hòa bình sâu sắc nhất mới hiển hiện.

Trong bài viết về “bản ngã là gì“, mình đã để cập đến bản chất của cái tôi này. Cũng đã đề cập đến một số tác động tiêu cực của nó tới cuộc sống của bạn.

Còn ở bài viết này, mình sẽ cùng bạn chia sẻ về cách nhận diện bản ngã. Từ đó, lấy lại quyền kiểm soát. Và tận hưởng một cuộc sống “không có cái tôi”.

Đi tìm cách đơn giản nhất để xác định bản ngã

Để làm được điều này, bạn phải nhận ra được: “Ai đang ngồi trên ghế lái của cuộc đời bạn tại bất kỳ thời điểm nào?”.

Khá dễ dàng để xác định bản ngã (cái tôi). Vì nó thường được cho là “người chạy chương trình”.

Bản ngã hoạt động như sau:

So sánh, đánh giá, chỉ trích bản thân hoặc người khác

Dự đoán, phản ứng, lôi kéo, xúi giục cảm giác tội lỗi

Phân tích quá mức, lo lắng, nghi ngờ bản thân

Cảm thấy phòng thủ và sợ hãi

Cảm thấy tách biệt và cô đơn

Theo đuổi ham muốn vô tận

Tất cả những thứ này sẽ thấm dần trong từng suy nghĩ. Rồi dần dần chuyển biến thành hành động. Và những hành động ấy không những gây đau khổ cho bạn. Mà thậm chí là cả những người xung quanh bạn.

Lấy lại quyền kiểm soát từ Bản ngã

Một chút tập trung năng lực nội tâm nhỏ nhoi cũng có thể cho thấy rằng:

Vô số khoảnh khắc mà Bản ngã đã hoàn toàn phụ trách cuộc sống của bạn. Và thường là ngoài tầm kiểm soát!

Trên thực tế, tất cả những đau khổ đều là do bản ngã kìm hãm ý thức.

Tuy nhiên, nếu bạn đã đủ mệt mỏi với những đau khổ do bản ngã gây ra. Bạn có thể vươn lên nhận thức cao hơn và sống từ bản chất thực sự của mình.

Bằng cách tạo điều kiện cho Ý thức bên trong lớn hơn. Tiếp quản cuộc sống, bạn sẽ lấy lại sự bình yên, cân bằng và dễ dàng bẩm sinh. Thứ vốn là quyền bẩm sinh của bạn.

Để gạt bỏ bản ngã ra khỏi ghế lái, bạn cần nhận thức mọi thứ từ sự từ bi, lòng vị tha và sức mạnh của ý chí.

#1, Bắt đầu tự hỏi bản thân: “Tôi thực sự là ai?”

Sau đó, hỏi nó một lần nữa. Hãy hỏi càng nhiều lần càng tốt. Để vượt ra khỏi các định nghĩa bên ngoài, các hành động và vai trò của bạn cũng như bản chất cốt lõi của bạn.

Hãy chú tâm chứng kiến những sự kiện thể chất và tinh thần cấu thành cuộc sống của bạn. Tất cả những phản ứng của giác quan đối với những kích thích thường ngày của bạn.

Hãy tự hỏi, “tôi thực sự là ai?”

Hãy tự hỏi, “tôi thực sự là ai?”. Liệu rằng tôi, hay chính cái bản ngã giả tạo kia đang kiểm soát các suy nghĩ và hành động này.

Hãy khởi tạo một quyết tâm mạnh mẽ để hướng bản ngã đến con đường và đích đến mà con người bên trong bạn mong muốn.

Hít thở sâu khi bạn trút bỏ lớp nhân cách giả tạo và lặn sâu, kết nối với Ý thức tâm linh bên trong.

#2, Xác định Ý thức bên trong

Theo thời gian, với bản ngã phục vụ cho Ý thức bên trong, bạn sẽ cảm thấy cuộc sống của mình dễ dàng hơn.

Những ham muốn tập trung vào “cái tôi” sẽ được chuyển hóa dần bởi ánh sáng thanh lọc của nhận thức cao hơn.

“Bên trong chúng ta ẩn chứa tầng tâm thức cao hơn”

Lưu ý những thay đổi sau đây chắc chắn xảy ra khi Bản thể bên trong nắm quyền lãnh đạo:

Dễ dàng chấp nhận những thay đổi của cuộc sống

Tin tưởng vào giá trị cốt lõi ngay cả trong những tình huống khó khăn

Không gắn với bất kỳ kết quả cụ thể nào

Đánh giá hành động dựa trên việc nó có thúc đẩy hòa bình và hòa hợp hay không

Chứng kiến ​​những ham muốn mà không theo đuổi chúng một cách vô tâm

Bày tỏ tình yêu thương không vị kỷ

Nhận ra sự liên kết giữa mọi sự sống

Sống hạnh phúc của bạn

Khi bạn nhận ra bản thân là Ý thức bên trong, chứ không phải là nhân cách tự tạo của bản ngã, bạn sẽ tận hưởng cảm giác tách biệt duy nhất. Và biết rằng bạn là một phần không thể tách rời của Thần ở dạng hiển hiện.

#3, Nuôi dưỡng Ý thức bên trong

Nuôi dưỡng năng lực nội tâm là chìa khóa cho việc chế ngự bản ngã. Có rất nhiều con đường có thể kể đến như: Thiền, Yoga, trì trú…

Bất cứ ai trong chúng ta đều có sẵn khả năng kết nối với Ý thức bên trong – Con người tâm linh của mình. Quan trọng nhất là bạn phải dành thời gian kết nối với bản thân ở thực tại. Bạn có thể tìm kiếm kiến thức ở bất cứ đâu, sách vở, internet, youtube…Nhưng tất cả sẽ trở nên vô nghĩa nếu bạn không tự mình thực hiện.

Bài học rút ra rằng:

Một thiền sinh chân chính – một khi được giải phóng khỏi sự đồng nhất với những suy nghĩ, cảm xúc và ham muốn thể xác – sẽ không còn bị thúc đẩy bởi những khao khát trong quá khứ hoặc tương lai. Và có thể an trụ trong niềm hạnh phúc của bản chất tâm linh thực sự của mình.

Một người đã tỉnh thức hay trưởng thành về nội tâm rất coi trọng sự tử tế, tình yêu thương và quan tâm đến bản thân của họ cũng như những người khác. Họ tôn trọng mọi người xung quanh. Kiên nhẫn và biết lắng nghe. Họ hiểu rằng cuối cùng thì tất cả chúng ta đều là một và sẽ tới cùng một đích đến. Họ sống với niềm tin tuyệt đối đó.

Như vậy, trước tiên, bạn cần phải khuất phục cái tôi của mình, nếu muốn kết nối với ý thức thực sự bên trong. Hy vọng rằng, bài viết “Đi tìm bản ngã” phần nào đã chạm được đến trái tim bạn. Cảm ơn bạn đã quan tâm tới bài viết.

Nguồn: Jenny tổng hợp từ Yoga Pedia và các nguồn khác

Cầu chúc bình an và hạnh phúc sẽ đến với bạn và tất cả mọi người!

Thân ái,

Ủng hộ mình tại Channel: Wiki Hạnh Phúc . Rất vui khi có duyên được trò chuyện cùng bạn!

Xem thêm:

>> Tâm linh là gì? | Hiểu đúng bản chất để đi đúng đường

>> Trí tuệ trái tim: Cách sống bằng “bộ não” thực sự

Bản ngã là gì? Chiết tự từ Bản Ngã trong chữ Hán sẽ giúp bạn hiểu hơn về ý nghĩa của từ này. Dù có rất nhiều khía cạnh khi nhắc tới bản ngã. Tuy nhiên, nội dung bài viết này, Wiki Hạnh Phúc chỉ gửi tới các bạn phần chiết tự chữ Hán của từ này. Và mở rộng về “Bản ngã là gì trong Đạo Phật”. Mời các bạn cùng theo dõi! 

📌 Hashtag: #Chiết tự

Xem thêm:

>> Bản ngã muốn bạn tin gì về Thiền?

>> Làm thế nào để nhìn thấy bản ngã để biết nó là gì? 

Hiểu được bản ngã là gì, bạn sẽ hiểu thêm được một phạm trù sâu sắc về chủ đề: “Tôi là ai?”. Đây là một bài viết thực sự quan trọng. Mong rằng bạn có thể đặt các niềm tin sẵn có sang một bên. Chỉ cởi mở trải nghiệm một thứ gì đó khá mới mẻ trong bài này. Dù đã kiểm tra và chỉnh sửa lại nhiều lần, nhưng nếu còn sơ sót nào mong các bạn thông cảm. 

Làm thế nào để nhìn thấy bản ngã để biết nó là gì?

I. Bản ngã trong chữ Hán là gì?

Bản ngã trong chữ Hán là 本我

Được cấu thành bởi chữ Bản (hay Bổn 本) và chữ Ngã (我).

1. Chiết tự chữ Hán của từ Bản Ngã 本我

A. Chiết tự chữ Bản 本

Bản (本) nghĩa là gốc, nguồn gốc, cội rễ, chính, chủ yếu. Bản (hay Bổn) còn sử dụng như đại từ có nghĩa là “của mình”. Ngoài ra, còn nhắc đến bản với nghĩa “tập sách vở”.

Chiết tự chữ Bản 本 như sau:

Vẽ hình cái cây (Mộc 木) rồi gạch ngang phía dưới một nét (一) để chỉ rằng đây là gốc cây. Gốc cũng là phần chính yếu, liên quan tới sự sống còn của cây. Như vậy, hình tượng này vừa hay chỉ rõ ý nghĩa của chữ Bản (本) là gốc, chính.

B. Chiết tự chữ Ngã 我

Ngã (我) là tôi, ta, cái tôi.

Chiết tự chữ Ngã 我 như sau:

Kéo chữ Qua (戈 – Cái mác, binh khí thời xưa) trong chữ Ngã 我  sang một bên, ta còn lại biến thể của chữ Thủ (扌: 手 – Tay, cái tay). Vậy ý nghĩa chữ là:

Tay (扌) cầm binh khí (戈) xông pha ngoài trận mạc hiểm nguy. Khi ấy “cái tôi” chân thực mới biểu lộ rõ ràng nhất. Vì khi phải đối đầu với sinh tử, thì con người thực sự trong ta mới biểu lộ ra rõ nhất. Người can đảm thì xông tới. Kẻ hèn nhát thì tháo lui.

2. Vậy Bản ngã là gì?

Như vậy, trực quan từ chiết tự các chữ Hán trên, thì:

Bản ngã 本我 có nghĩa là “chính tôi” hay “cái tôi”. Thứ này có tính phân biệt với những cá nhân khác. 

Tuy nhiên, bản ngã được nói đến rất sâu như một phạm trù triết học. Bởi, chúng tác động rất nhiều đến tâm lý và hành động của chúng ta. Và trong các học thuyết đó, thì dường như Đạo Phật diễn giải từ này rõ ràng, chi tiết nhất.

II. Bản Ngã là gì trong Đạo Phật?

1. Hiểu lầm thường thấy về bản ngã

Thông thường, Bản ngã là một ý tưởng, niềm tin, hoặc một quan niệm rằng:

“Bản thân là một cá thể riêng biệt và tách biệt với phần còn lại của thế giới. Sẽ tự chịu trách nhiệm cho những hành vi của mình.” Là một thể tính trường tồn (長存 – Tồn tại mãi). Không bị ảnh hưởng của tụ tán, sinh tử.”

Tuy nhiên, Đạo Phật không công nhận sự hiện diện của một ngã như thế.

Trong triết lý nhà Phật, mọi hiện tượng tâm lý và vật lý thì không có một chủ thể gì được gọi là độc lập, thường còn. Mọi sự trên thế gian này đều là vô thường (無 常).

Con người vì hiểu nhầm mà cứ phát triển “cái tôi” đó lớn lên. Từ đó tạo ra sự khẳng định mình và khẳng định cái tôi của mình. Một khi cái tôi càng lớn thì càng gây nhiều khổ đau và sai lầm.

2. Ý nghĩ cho rằng có “ta”, có “người” chính là Vô minh

Ý nghĩ cho rằng có “ta”, có “người” . Tức là “ta”, “người”, sự vật trên thế gian này là những đơn vị độc lập, không phụ thuộc vào nhau. Đây chính là hiểu lầm thứ hai. Đạo Phật cho rằng ý nghĩ này là Vô minh.

Các ý nghĩa trên phát sinh ra các suy nghĩ và hành động phân biệt. Dần dần, “cái tôi” này khắc sâu vào tâm thức. Và những ý nghĩ khác như: “ta yêu cái này, ta ghét cái nọ; cái này của ta, cái kia của người” bắt đầu nảy nở. Trùng trùng điệp điệp. Rồi sau đó là phân biệt đẳng cấp, lợi ích cứ ùn ùn kéo nhau tới. Lâu dần con người coi đó là lập luận truyền thống, là điều hiển nhiên.

Những thứ này có tác động ngược lại với “ta”. Nhờ vậy, cái “ta” này cai trị tâm linh của con người.

Cái “ta” này cai trị tâm linh của con người

Thật nguy hiểm! Nó sẵn sàng tấn công tất cả những gì mà nó cảm thấy bị đe dọa. Thèm khát những gì giúp nó gia tăng quyền lực. Thù hận, tham khát và xa rời chân tính. Phát sinh những tai hại và trực tiếp đưa con người đến bể Khổ.

3. Đức Phật hàm ý “bản ngã” là gì?

Trong khi giảng dạy về vô ngã (無我 ), Đức Phật hàm ý rằng “bản ngã” nào cũng không có thực tại cố hữu và thường trực (thường tại). Nhưng nó phát sinh trong tùy thuộc vào các điều kiện, hoàn cảnh.

Vô ngã liên tục biến đổi theo theo các điều kiện biến đổi. Và nó sẽ thôi hiện hữu trong hình thức mà nó đang có vào lúc chết.

Theo lời giảng của Đức Phật, bản ngã được mô tả là sự hợp thành của “ngũ uẩn”. Đó là năm nhóm yếu tố tích tụ, hòa hợp làm thành toàn bộ thân tâm con người. Chúng che khuất chân lý. Khiến cho mỗi người dấn thân vào khổ não luân hồi.

“Bản ngã” không có thực tại cố hữu và thường trực mà phát sinh trong tùy thuộc vào các điều kiện, hoàn cảnh

Năm “uẩn” hợp thành bản ngã là:

#1. Sắc uẩn: Sắc thân.  Chỉ chung mọi thứ vật chất hữu hình. Chỉ sự nhận biết mình có thân và 6 giác quan.

#2. Thụ uẩn: Cảm giác.  Tức là toàn bộ các cảm giác, cảm nhận sự thay đổi xung quanh. (Không phân biệt chúng là dễ chịu hay khó chịu.)

#3. Tưởng uẩn: Tưởng tượng.  Tức là nhận biết sự khác biệt. (Như màu này khác màu kia, mùi này khác mùi kia, âm thanh…)

#4. Hành uẩn: Các hành tướng của tâm.  Hành là ý định, toan tính, suy tư, cân nhắc trước 1 quyết định. Hành bao gồm tất cả các chủ tâm trước khi một hành động được hình thành. Hành là đối tượng đã tạo nên nghiệp thiện ác.(Gồm Thân, Khẩu, Ý). Tác dụng về mọi thứ thiện ác như tham sân si…của tâm đối với cảnh. Như: đánh giá, vui thích, ghét bỏ, quyết tâm, tỉnh giác….

#5. Thức uẩn: Nhận thức, ý thức.  Sự nhận thức nhờ mặc định. Mặc định cái này chua, mặc định cái kia đắng. Mặc định cái nọ màu lạnh, mặc định cái kia nóng. Rồi cái này lợi, cái kia không… Đây cũng là bước chuyển tiếp của tưởng uẩn và hành uẩn. Từ cảm nhận sự khác biệt rồi suy tư cân nhắc xem mức độ khác biệt như thế nào. Cho đến định nghĩa sự khác biệt bằng những danh từ hay tên gọi cho từng sự vật, sự việc, hiện tượng…

Nếu lấy con người mà xét thì Sắc uẩn chính là Thân, còn ba uẩn kia là Tâm. Trong Tâm có Thụ, Tưởng, Hành. Còn Thức thì từ diễn tiến liên hợp giữa Thân và Tâm.

Ngũ uẩn cũng được gọi là năm ràng buộc của chúng sinh. Vì chỉ có Phật hay A-la-hán (các bậc giác ngộ) mới không bị dính mắc nơi chúng. Đặc tính chung của năm uẩn này là: Vô thường, Vô ngã và Khổ.

Cơ chế hoạt động của bản ngã trong con người

#1. Kiểm soát

Bản ngã tự đồng hóa và định nghĩa bản thân bằng những gì mà nó tin rằng nó đang kiểm soát. 

Ví dụ:

+ Bạn tin rằng bạn điều khiển cơ thể, nên bạn cũng cho rằng cơ thể đó là bạn.

+ Bạn tin rằng bạn điều hành công ty bạn, nên công ty là của bạn. Là một phần cái tôi của bạn.

+ Bạn tin rằng bạn điều khiển tâm trí bạn nên nghĩ rằng tâm trí đó là bạn.

+ Bạn kiểm soát đứa con của mình nên bạn cho rằng đó cũng là một phần bản ngã bạn.

#2. Xây dựng và duy trì

Với những gì bản ngã kiểm soát, nó luôn muốn giữ vững, bảo vệ sự kiểm soát đó. Thậm chí còn muốn bành trướng hơn.

Bản chất của bản ngã cũng chỉ là giả tạm và hư cấu. Cho nên nó muốn kiểm soát được càng nhiều thứ càng tốt. Nhờ đó mà nó cảm thấy mình lớn mạnh và chân thực hơn. Đó cũng chính là lý do mà chúng ta luôn ham muốn tiền bạc và quyền lực. Bởi khi đó chúng ta cảm giác mình kiểm soát được mọi thứ. Và sự mất kiểm soát cũng tương đương với sự chết chóc của bản ngã.

Bản ngã làm tất cả để xây dựng và duy trì sự kiểm soát

Ví dụ:

+ Bạn mất một đồ vật có giá trị hoặc bạn bị mất việc. Khi ấy, có phải bạn cảm thấy mình như chết đi và trống rỗng hơn bao giờ hết.

+ Hoặc là một vị tướng đã đồng hóa bản thân với đội quân của mình. Đến khi mất toàn bộ binh lính thì coi như ông ta cũng đã chết 99% và lập tức tự sát.

Đó chính là vì: Bản ngã làm tất cả để xây dựng và duy trì sự kiểm soát.

#3. Phản chiếu

Bản ngã không thể tự đánh giá cũng như nhìn nhận chính bản thân nó. Điều này cũng giống như việc bạn không thể tự mình nhìn thấy gương mặt của mình mà không thông qua một tấm gương.

Bản ngã tin và tạo ra vô số bản ngã, cá thể riêng lẻ khác

Vì thế bản ngã tin và tạo ra vô số bản ngã, cá thể riêng lẻ khác. Từ đó, nó tự đánh giá mình qua sự phản chiếu của người khác. Hay biểu đạt một cách khác, bạn thường rất để tâm tới những lời nhận xét, đánh giá của người khác.

(Người bình thường có thể nhận ra cơ thể thực và không gian tưởng tượng. Tuy nhiên, người có dấu hiệu tâm thần không thể phân biệt nổi điều này. Họ bị phân mảnh bản ngã.)

Ví dụ:

+ Bạn đăng những tấm ảnh cá nhân lên mạng. Và mong muốn mọi người chú ý đến và khen bạn. Cho bạn biết rằng bạn đẹp, bạn thời trang, bạn đang có cuộc sống hạnh phúc, giàu có,…

+ Hay bạn làm được một thành công gì đó. Mang ra chia sẻ, người khác sẽ cho bạn biết rằng bạn tài giỏi, thông minh và có giá trị.

Càng nhận được nhiều sự chú ý và những phản chiếu từ người khác thì bản ngã càng cảm thấy mình chân thực hơn.

Các hình ảnh phản chiếu trở nên không tốt đẹp, bản ngã cảm thấy xấu hổ và bị chối bỏ

Và khi các hình ảnh phản chiếu trở nên không tốt đẹp, bản ngã cảm thấy xấu hổ và bị chối bỏ. Nó thậm chí sẽ vùng lên để khẳng định sự tồn tại của mình. Vì thế mà mọi người thường làm tất cả để xây dựng cũng như duy trì hình tượng bản thân.

Vượt qua bản ngã bằng cách nào?

Như phần đầu tiên, Wiki Hạnh Phúc đã đề cập đến hiểu lầm về bản ngã. Có thể bạn đã hình dung một số điều gì đó. Nhưng do nó đã gắn với bạn quá lâu, nên mọi thứ dường như trở nên khá khó hiểu.

Bản ngã của con người sẽ luôn tồn tại. Thậm chí lớn mạnh nếu như bạn không kiềm chế vượt qua nó. Bản ngã chính là căn nguyên của mọi vui buồn, đau khổ, áp lực trong cuộc sống. Vậy cớ làm sao chúng ta cứ bám chấp vào đó làm gì phải không nào?

Trong Thiền tông, người ta sử dụng phương pháp Tọa thiền để phá vỡ cái vòng lẩn quẩn nêu trên. Trong quá trình tu tập dưới sự hướng dẫn của một vị Thiền sư, Lão sư, người ta có thể dần dần vượt khỏi sự khống chế của cái “Ngã”, tiêu diệt “Ngã”. Hay, chính xác hơn là vượt khỏi cái “ý nghĩ sai lầm là có tự ngã“. (Bởi vì, nhìn theo khía cạnh tuyệt đối thì người ta không thể tiêu diệt một cái gì không có thật, chưa hề có thật như cái “Ngã”.)

(> Bạn có thể tìm hiểu thêm về thiền trong bài viết:  Thiền là gì? Người bình thường có thiền được không?)

Ngoài ra, cơ chế bản ngã đề cập ở trên đây đã gợi mở cho chúng ta các keyword để “hạ” cái tôi này xuống. Đi ngược lại chúng. Hy vọng bạn đã nhận ra!

Kết luận về chủ đề “Bản ngã là gì?”

Có một điều rất hay xin trích dẫn ở đây:

“Bản ngã từ hư không mà đến. Và cũng sẽ phải trở về hư không. Trong thời gian tồn tại nó sợ hãi sự trống không nên cố gắng làm tất cả để lấp đầy. Nhưng tất cả cũng chỉ như nỗ lực nắm lấy cơn gió. Hãy biết dừng lại, vượt qua cái tôi để mọi thứ trở nên hoàn hảo và tốt đẹp hơn!”

Đôi khi chúng ta sẽ nghe thấy đâu đó những điều tương tự rằng:.  “Đừng sống với cái tôi quá lớn.” Hay “Cái tôi cao quá sẽ đánh mất những người xung quanh mình”. “Bỏ cái tôi đi, bạn sẽ hạnh phúc”….

Phải chăng khi đọc đến đây, bạn đã hiểu những điều này? Mọi thứ trong vũ trụ này đều tuân theo những quy luật bất biến. Đó là chân lý mà bất cứ học thuyết hay phương pháp tu tập nào cũng đề cập tới. Và cuộc sống luôn biến đổi không ngừng. Không có bất cứ thứ gì gọi là “thường còn”. Và “cái tôi” mà chúng ta vẫn đang lầm tưởng là chính mình cũng như vậy!

Mong rằng bài viết “bản ngã là gì” mang đến nhiều điều giá trị tới bạn. Cảm ơn bạn đã quan tâm tới bài viết!

Nguồn: Jenny biên tập và tổng hợp từ Thư viện Hoa Sen, Phatgiao.org.vn và các nguồn khác

Cầu chúc bình an và hạnh phúc sẽ đến với bạn và tất cả mọi người!

Thân ái,

Mình là Jenny từ Wikihanhphuc.com

Ủng hộ mình tại Channel: Wiki Hạnh Phúc . Rất vui khi có duyên được trò chuyện cùng bạn!

Xem thêm:

>> Chiết tự chữ Trí Tuệ (智慧) trong Tiếng Hán | Chiết tự chữ Hán